Leren van de Gouden Eeuw

Nieuws | de redactie
19 februari 2015 | De crisis van 2008 liet zien dat de financiële wereld diep verweven is met de geldzaken van ‘gewone’ huishoudens. Volgens UU-hoogleraar Oscar Gelderblom moeten we naar de Gouden Eeuw kijken om te zien dat er niet één manier is om onze financiële huishouding te organiseren.

In Nederland bestond al ver vóór 1800 een goed functionerend financieel systeem, waarin burgers veel zelf deden en de overheid zorgde voor aanvullende financiële diensten voor huishoudens en kleine ondernemingen, dat stelt hoogleraar Oscar Gelderblom in zijn oratie aan de Universiteit Utrecht. 

Geldzaken anders geregeld

Het grote geld van Amsterdam in de Gouden Eeuw – het is een spannend en leerzaam verhaal dat zich uitstekend leent voor publieksboeken, TV series of games. Maar het is ook een verhaal dat vaak verkeerd verteld wordt. Er is meestal zó veel aandacht voor de moderne trekken van de Amsterdamse beurs, dat gemakkelijk vergeten wordt dat de overgrote meerderheid van de bevolking niets met deze wereld van doen had. Dat de geldzaken van de meeste inwoners van Amsterdam op een heel andere manier georganiseerd waren.

In de Gouden Eeuw was de haute finance een onderonsje van kooplieden, financiers en hun welgestelde familieleden. Geld lenen deden burgers en ondernemers bij familieleden, buren of instanties die dichtbij hen stonden, zoals gildes. Ook al waren er in de zeventiende en achttiende eeuw in Amsterdam wél heftige koersschommelingen, spraakmakende bankroeten, en grove financiële schandalen, deze raakten nooit de geldzaken van de gewone man en vrouw in de straat.  

Gescheiden werelden

Dat zet aan het denken, vindt Gelderblom, hoogleraar Financiële geschiedenis. Zou er in onze huidige samenleving niet een grotere scheiding moeten zijn tussen de financiële sector en de huishoudboekjes van gezinnen?  Zijn we niet beter af met een degelijke, saaie financiële sector die alleen simpele producten aanbiedt?

Zouden we de grote financiële spelers niet beter op kunnen sluiten in hun eigen, goed bewaakte, internationale reservaat? Een financial zoo, zoals een Amerikaanse econoom het al in de jaren ’90 van de vorige eeuw omschreef. Dankzij de regels binnen het reservaat en de omheining van een dergelijke financiële dierentuin blijft eventuele schade dan binnen de perken. 

Geen garantie voor de toekomst

Natuurlijk bieden in het verleden behaalde resultaten geen garantie voor de toekomst. Toch kunnen we volgens de historicus een hoop leren van de manier waarop huishoudens en bedrijven vroeger hun geldzaken regelden. Zo konden Amsterdammers in de zeventiende eeuw al hun geldzaken regelen op één plek: het stadhuis. Ook bood de overheid zelf financiële diensten aan. En met standaardcontracten, bijvoorbeeld voor schuldverklaringen, kon er veel meer aan burgers zelf worden overgelaten.

Vooral grote, internationaal opererende ondernemingen lijken niet zonder de diverse en complexe diensten te kunnen die de financiële sector aanbiedt. Toch is sinds de crisis ook duidelijk geworden dat die complexe dienstverlening, áls ze al onmisbaar is voor een deel van het bedrijfsleven, wel zó georganiseerd moet zijn dat ze geen schade berokkent aan de rest van de samenleving. 


Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
«

ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.

Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan

OK